วิวัฒนาการเหรียญกษาปณ์ไทย
ชนชาติไทยเริ่มรู้จักใช้ เงินตรา เพื่อเป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยนมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 6 ในสมัยอาณาจักรฟูนัน และสืบต่อมาในสมัยอาณาจักรทวารวดี และศรีวิชัย แต่ละยุคสมัยมีการปรับเปลี่ยนกันขึ้นมามีอำนาจ และมีการทำเงินตรารูปแบบต่าง ๆ ขึ้นมาใช้ในยุคของตน จวบจนถึงสมัยอาณาจักรสุโขทัยได้มีการทำเงินตราที่ทำขึ้นจากโลหะเงินมีสัณฐานกลม เรียกว่า เงินพดด้วง ขึ้นใช้เป็นครั้งแรก ภายหลังราชอาณาจักรกรุงศรีอยุธยาสลายลง กรุงธนบุรี และกรุงรัตนโกสินทร์ถือกำเนิดขึ้นตามลำดับก็ยังคงใช้เงินพดด้วงเช่นครั้งกรุงเก่า จนกระทั่งรัชกาลที่ 4 ได้เปิดประเทศสยามสู่อารยประเทศ จึงได้ปรับเปลี่ยนรูปแบบเงินตราให้เป็นสากล นำไปสู่การผลิตเงินตราในลักษณะเหรียญกลมแบนตามมาตรฐานสากลออกใช้เป็นครั้งแรก ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 5 จึงได้มีการประกาศยกเลิกการใช้เงินพดด้วง นับแต่นั้นเงินตราไทยจึงคงรูปลักษณะเป็นเหรียญกลมแบนต่อเนื่องมาจวบจนปัจจุบัน
วิวัฒนาการเหรียญกษาปณ์ของไทยแบ่งออกเป็น
เงินตราสมัยอาณาจักรฟูนัน (พุทธศตวรรษที่ 6 – 11)
เงินตราสมัยทวารวดี (พุทธศตวรรษที่ 11 – 16)
เงินตราสมัยอาณาจักรศรีวิชัย (พุทธศตวรรษที่ 13 – 18)
เงินตราสมัยกรุงสุโขทัย (พ.ศ. 1781 – 1981)
เงินตราสมัยกรุงศรีอยุธยา (พ.ศ. 1893 - 2310)
เงินตราสมัยกรุงธนบุรี (พ.ศ. 2310 - 2325)
เงินตราสมัยกรุงรัตนโกสินทร์
สมัยรัชกาลที่ 1 (พ.ศ. 2325 - 2352)
สมัยรัชกาลที่ 2 (พ.ศ. 2352 - 2367)
สมัยรัชกาลที่ 3 (พ.ศ. 2367 - 2394)
สมัยรัชกาลที่ 4 (พ.ศ. 2394 - 2411)
สมัยรัชกาลที่ 5 (พ.ศ. 2411 - 2453)
สมัยรัชกาลที่ 6 (พ.ศ. 2453 - 2468)
สมัยรัชกาลที่ 7 (พ.ศ. 2468 - 2477)
สมัยรัชกาลที่ 8 (พ.ศ. 2477 - 2489)
เงินตราสมัยอาณาจักรล้านนา (พ.ศ. 1893 - 2101)
เงินตราสมัยอาณาจักรล้านช้าง (พ.ศ. 1896 - 2237)
เงินตราในอาณาจักรภาคใต้ (พุทธศตวรรษที่ 21 - 25)
เหรียญกษาปณ์ไทยในสมัยรัชกาลปัจจุบัน
http://emuseum.treasury.go.th/th/home/inside-view.php?SystemModuleKeyPOST=knowledge&ID=53
ที่มา : ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์ กรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง